Tag Archives: Catalunya

Canlyniadau Etholiadau Ewropeaidd yn y Wladwriaeth Sbaenaidd

30 May

Ces i ddim amser i ysgrifennu yn darogan sut y byddai’r pleidiau gwahanol yn gwneud (gormod o ymgyrchu!) felly dyma un yn sôn am ganlyniadau’r pleidiau hynny ac mewn rhannau o’r wladwriaeth sydd â rhyw fath o ‘gwestiwn cenedlaethol.’ Ar lefel y wladwriaeth, sypreis mawr y noson oedd cwymp difrifol y ddwy brif blaid (y PP ceidwadol, â ennillodd 16 sedd, a’r PSOE sosialaidd a ennillodd 14 – allan o 57 posib) yn ogystal â llwyddiant annisgwyl plaid adain chwith newydd o’r enw “Podemos” (‘Medrwn’ yn Gymraeg), a ennillodd 5 sedd. Amser a ddengys beth yn union bydd llwyddiant y blaid newydd hon, sy’n cael ei harwain gan Pablo Iglesias, darlithydd ifanc mewn gwleidyddiaeth sy’n ymddangos yn aml ar rhaglenni trafod teledu Sbaen.

Heb oedi ymhellach, dyma droi at y canlyniadau:

Catalwnia (Catalunya)

queterlunyeh

Cafodd Esquerra Republicana fuddugoliaeth swmpus, yn cymryd tua 23.6% o’r bleidlais i gymharu â f 21.8% Convergència i Unió. Mae ERC wedi dringo dros 14 pwynt ers 2009, pan gawsant ychydig yn llai na 10% o’r bleidlais. Cwympodd y PSC (Sosialwyr Catalwnia) o 38% o’r bleidlais yn 2009 i  ychydig mwy na na 14% yn 2014, sy’n adlewyrchu gwir greisis y blaid yng Nghatalwnia. Dyma’r tro cyntaf ers 1936 i ERC ddod ar y brig mewn unrhyw etholiadau yng Nghatalwnia. Ennillodd 629,000 o bleidleisiau trwy’r wladwriaeth gyfan a 2 sedd yn senedd Ewrop, gyda Coalició per Europa, cynghrair etholiadol Convergència, yn ennill 3 sedd diolch i help y PNV yng Ngwlad y Basg a Coalición Canaria yn yr Ynysoedd Dedwydd. Cafwyd ambell i sioc yng nghadarnleodd Convergència yn Ne a Chanol Catalwnia (Tortosa, Amposta, neu Berga er engraifft, lle ennillodd ERC yn gyfforddus) a hyd yn oed dinasoedd Terrassa, Lleida a Sabadell, cadarnleoedd hanesyddol y Sosialwyr, gyda ERC yn dod i’r brig yno (er o drwch blewyn). Gwelwn Iniciativa Catalunya Verds, y gwyrddion, yn curo’r blaid geidwadol Sbaenaidd, y PP, mewn i’r pumed safle, sy’n eithaf cweir iddyn nhw. Rhwng ERC, CiU a Iniciativa, pleidiau sy’n ffafriol i gynnal refferendwm, ceir mwyafrif o dros 55%. Pleidleisiodd tua 48% o’r boblogaeth, bron i 11 pwynt yn uwch nag yn 2009. Cododd y ganran i bleidleisio fwy yng Nghatalwnia nag unrhyw rhan arall o’r wladwriaeth.

Gwlad y Basg (Euskadi)

euskadi

Yn wahanol i Gatalwnia, dal eu tir gwnaeth y cenedlaetholwyr adain dde yng Ngwlad y Basg, y PNV, gan lwyddo i ennill yr etholiad yn y genedl fychan hon gyda 27.4% o’r bleidlais. Fodd bynnag, mae pleidlais Bildu yn hynod gryf yma (rhyw 23.3%) ac yn dangos eu gafael ar etholwyr adain chwith a chenedlaetholgar y wlad. Mae eu pleidlais yn arbennig gryf  yn Guipuzkoa (cadarnle yr iaith Fasgeg)  a rhwng sectorau o’r boblogaeth sy’n fwyaf cefnogol i annibyniaeth, fel pobl ifanc. Ychydig ddyddiau wedi’r etholiad, mae perfformiad da Bildu wedi eu sbarduno i alw ar y PNV i ddangos safbwynt mwy cefnogol i annibyniaeth i Wlad y Basg.

Navarra (Nafarroa)

Navarra

Yn ogystal â 177,000 o bleidleisiau Euskal Herria Bildu yng Ngwlad y Basg, ychwanegir rhyw 43,000 o Navarra, sef talaith hanesyddol lle mae’r diwylliant Basgaidd yn gymharol gryf (mae’n rhan o Euskal Herria, neu’r Wlad y Basg fawr). Y PP geidwadol sydd bron bob amser yn ennill yn Navarra oherwydd ei chryfder yn ne’r dalaith, ond mae canlyniad EH Bildu y tro yma, o tua 23%, yn well na’r 15% yn yr etholiadau diwethaf i senedd Navarra (a oedd fodd bynnag yn galyniad calonogol iawn iddynt).

Galisia (Galicia)

Galícia

Fel arfer, y PP lwyddodd i ennill yng Ngalisia gyda tua 35% o’r bleidlais, er bod hyn dros 15 pwynt yn is nag yn 2009, pryd aeth dros hanner o’r pleidleisiau a fwriwyd yng Ngalisia  i’r blaid geidwadol Sbaenaidd. Yn y pumed safle gyda 7.9% y ceir hyd i’r BNG, plaid draddodiadol y chwith genedlaethol yng Nghalisia, tu ôl i’r PSOE, Podemos, a AGE (Alternativa Galega de Esquerdas), cyngrhair o blaid genedlaethol adain chwith arall a oedd yn rhan o’r BNG tan 2012 a’r chwith unedig Sbaenaidd, IU. Dyma ganlyniad sâl i’r BNG – mae’n adlais o berfformiad hanesyddol o wael y blaid yn etholiadau Galisia yn 2012, lle y bu iddynt golli hanner eu seddi i AGE-IU. Diolch i bleidleisiau’r BNG, fodd bynnag, mae Cynghrair Los Pueblos Deciden, sef BNG a Bildu, wedi sicrhau sedd yn Senedd Ewrop. Bydd y sedd yn cael ei rhannu rhwg Bildu (a fydd yn dal y sedd am dair mlynedd a hanner) a’r BNG (blwyddyn a hanner).

Gwlad Falensia (País Valencià

país valencià

Cweir arall cafodd y PP yn un o’i chadarnleoedd, sef y País Valencià (Gwlad Falensia). Er iddynt ddod i’r brig, mae gwahaniaeth o 23 pwynt rhwng y 52% yr ennillodd yn 2009, sef y cwymp mwyaf i’r PP trwy’r wladwriaeth gyfan. Gwella wnaeth cenedlaetholwyr Falensia, sef Coalició Compromís, fel rhan o gyngrhair Primavera Europea, gan ystyried bod y Bloc Nacionalista Valencià (un o aelodau Compromís) wedi ennill rhyw 20,000 o bleidleisiau yma yn 2009, neu 1.3% o’r bleidlais. Gyda 8% o’r bleidlais a chyfanswm uwch o bleidleisiau nag yn etholiadau Falensia yn 2011, mae pethau’n edrych yn obeithiol i Compromís, er y bydd rhaid iddynt barhau i weithio ar dalcen caled, mewn gwlad lle y caewyd pob gorsaf deledu neu radio sy’n darlledu trwy gyfrwng y Gatalaneg gan lywodraeth lwgr y PP.

Ynysoedd Balearig  (Illes Balears)

Illes

Er nad yw hyn edrych yn debyg bod y PP wedi cael cweir yn ei holl gadarnleoedd gan ei bod yn parhau i ennill, rwy’n bod yn hollol onest yn dweud bod y PP hefyd wedi cael noson hynod wael yn yr Ynysoedd Balearig. Cwympodd sgor y PP o 14 pwynt rhwng 2009 a 2014. Dyma’r trydydd tirioegaeth lle siaredir y Gatalaneg, yn ogystal â Chatalwnia a Falensia. Penderfynodd plaid cenedlaetholgar Mallorca a Menorca, y PSM, i beidio rhedeg yn yr etholiad, gan eu bod wedi cyngrheirio a phlaid werdd yr ynysoedd, mewn grwp or enw “Més” (mwy yn Gymraeg), a nid oeddent yn medru penderfynu ar restr i gefnogi. Dyma’r PSM felly yn cefnogi ymgyrch Esquerra Republicana de Catalunya (EPDD) a ennillodd 7,3% o’r bleidlais, yn treblu y bleidlais genedlaetholgar oddi ar perfformiad 2009, pan oedd PSM, ERC, BNG a phleidiau o Wlad y Basg yn yr un rhestr. Ychydig dros 2% gafodd Primavera Europea, a gafodd gefnogaeth gwyrddion Mallorca, Menorca a Eivissa.

Am ragor o wybodaeth ynglyn â’r canlyniadau, dyma linc gan wefan El País, sef un o brif bapurau newydd Sbaen. Mae’n bosib chwilio am ganlyniadau pob tref a phentref trwy’r wladwriaeth gyfan. Am ganlyniadau Catalwnia, Falensia a’r Ynysoedd yn unig, mewn fformat braf a chyfforddus, dyma linc arall gan bapur newydd Ara.  Gellir cymharu’r canlyniadau gyda rhai 2009 ar y ddwy safle.

El País: http://resultados.elpais.com/elecciones/2014/europeas/

Ara: http://www.ara.cat/especials/eleccionseuropees/dades/totals_4_99_CM.html